donderdag 23 juni 2005 t/m zondag 21 augustus 2005
De internationale rol van de Koningin
Het podium deelde het kerkschip in twee gedeelten: een driehoek ervoor en een driehoek erachter. In de voorruimte werd aandacht besteed aan de internationale rol van de Koningin. Het handelde hier om aspecten als staatsbezoeken, contacten met ambassadeurs en de activiteiten van de Koningin in Europees verband. De kleurstelling van de vormgeving van deze afdeling was blauw (de kleur van de Europese vlag). Centraal stond de Galacoupé, een van de rijtuigen die gebruikt wordt bij het aanbieden der geloofsbrieven door de buitenlandse ambassadeurs, bijgenaamd ‘de mini-Prinsjesdagen’. Bij het rijtuig werden geloofsbrieven getoond, ondertekend door bekende staatshoofden, zoals van Koningin Elisabeth van Groot-Brittannië en van President Clinton van de Verenigde Staten. Er werd een beknopt overzicht gegeven van de staatsbezoeken, zowel inkomend als uitgaand, een overzicht dat luister bijgezet werd met enkele bijzondere geschenken die over en weer zijn gegaan, zoals het geschenk van Nelson Mandela, en de – niet zelden onstoffelijke – contraprestaties, die Koningin Beatrix bij haar buitenlandse bezoeken meebracht, zoals voorstellingen en tentoonstellingen. Voorts werd er aandacht besteed aan het gala-aspect van staatsbezoeken, geïllustreerd door een volledig gedekte tafel van een galadiner (met speciaal voor de gelegenheid ontwikkeld serviesgoed). Bij alle genoemde onderdelen werd opnieuw uitleg gegeven aan de herkomst en bedoelingen van de tradities die de ceremoniën bepalen.
Nadat men de afdeling van de internationale rol (en de Prinsjesdagstoet) had bezichtigd, kwam de bezoeker bij het koor en de kooromgang. Vóór het koor (dus verwijzend naar de plaats waar dit gebeurde in De Nieuwe Kerk te Amsterdam) werd met een opstelling de inhuldiging van Koningin Beatrix in herinnering geroepen. Hiertoe waren (op een podium) de betreffende zetels van de Koningin en Prins opgesteld en was het koorhek van de Nieuwe Kerk Amsterdam geprojecteerd op een doek dat op een vergelijkbare plaats hing. Voorts werden hier de Grondwet, waarop de eed wordt afgelegd, en de Akte van Abdicatie van Koningin Juliana getoond, tezamen met een exacte kopie van de kroon. In de kooromgang werden allerlei staatkundige aspecten van de Koningin besproken, zoals haar rol bij kabinetsformaties, haar betrokkenheid bij regeringszaken (waaronder het wekelijks onderhoud met de opeenvolgende ministers-presidenten) en bij wetten en koninklijke besluiten, grondwetsherzieningen, etc. Maar ook het voorzitterschap van de Raad van State en de beëdiging van politieke ambtsdragers werden hier besproken en getoond.
In de kleurstelling van de vormgeving van de kooromgang voerde wit de boventoon, als symbool van de neutraliteit die de Koningin betracht in haar houding ten opzichte van staatszaken: zij staat boven de partijen en kiest nooit de zijde van een politieke richting. Belangrijk in deze afdeling waren onder andere de foto’s van Werry Crone, die het dagelijks functioneren van de Koningin in een voortreffelijke fotoreportage heeft vastgelegd. Deze foto’s werden geëxposeerd op grote doeken waar zowel op de voor- als op de achterkant de foto te zien was.
Koningin en volk
Nadat de bezoeker de rondgang door de kooromgang had gemaakt, kwam hij in het driehoekige gedeelte van het kerkschip achter het podium. Hier stond het contact van de Koningin met de Nederlandse bevolking centraal. De kleurstelling was hier hartstochtelijk rood. Er was veel aandacht voor de stimulerende betrokkenheid van de Koningin bij gelegenheden c.q. voor organisaties aangaande welzijn, hulpverlening, natuurbehoud, de multiculturele samenleving, cultuur, kunst en sport, bijvoorbeeld door het afleggen van werk- en streekbezoeken. Maar ook de stimulans die uitgaat van de toekenning van koninklijke onderscheidingen (‘lintjesregen’) aan Nederlandse burgers en het verlenen van het predikaat ‘hofleverancier’ aan het bedrijfsleven werd met speelse middelen aangeduid.
Vanwege de rol van de Koningin als symbool voor de Nederlandse gemeenschap werd hier ‘het nationale portret’ getoond, zowel in veel gedistribueerde vorm (staatsieportretten, portretten op munten en postzegels), als in ‘unica’, zoals gemaakt door bekende kunstenaars. In het kader van ‘de Koningin als bindende factor’ kwamen zaken aan de orde zoals de (troostende) aanwezigheid van de Koningin bij rampen en herdenkingen, de feestelijke aanwezigheid van de Koningin bij openingen, jubilea, congressen en andere gelegenheden en niet te vergeten, als feestelijke afsluiting van de rondgang: Koninginnedag.
Organisatie
Majesteit! 25 jaar Koningin Beatrix is gemaakt in opdracht van de Grote Kerk Den Haag en de Gemeente Den Haag
Projectgroep: Michiel de Ligt, Thijs van Leeuwen, Nico van Mourik en Paul Spies
Concept, samenstelling, teksten en organisatie: Kunsthistorisch advies- en organisatiebureau D'ARTS (Esther Scholten, assistentie: Sanne van Beek)
Jeugdteksten: Bibi Dumon Tak
Ruimtelijk ontwerp: Jaap de Groote
Grafisch ontwerp: BVDT_bureau van den tooren
Tentoonstellingsbouw: Kloosterboer Decor BV
Licht en hoogwerk: Haine AV Productions
Inrichting: Lucas de Roeper en Wibout Loonen/Artcare
Film research: Gerard Nijssen
Audiovisuals: Jobfilm Productions
Audiovisuele apparatuur: Phanta Vision
Publiciteit: Uniquole en D'ARTS
Fotografie: ANP, Werry Crone, Fotoburo Dijkstra, Hollandse Hoogte, John Thuring, Raad van State
Koninklijke Verzamelingen, Den Haag, met speciale dank aan de Dienst van het Koninklijk Huis, Paleis Noordeinde: Koninklijk Huisarchief, Koninklijk Staldepartement, Departement van de Hofmaarschalk en Bureau van de Ceremoniemeester
Prinsjesdagopstelling: KPU/Depot Ceremoniële Tenuen en Sabels van de Koninklijke Landmacht (met speciale dank), Korps Landelijke Politie Diensten/Dienst Levende Have, Koninklijke Marechaussee, Koninklijke Militaire Kapel Johan Willem Friso, Stichting Cavalerie Ere-escorte
Overige instellingen: Bureau Voorlichtingsdienst Aruba, Kanselarij der Nederlandse Orden, Ministerie van Algemene Zaken, Ministerie van Buitenlandse Zaken, Museum voor Communicatie, Nationaal Archief, Nationaal Comité 4 en 5 mei, Nationaal Museum Paleis Het Loo, Nederlands Openluchtmuseum, Raad van State, Stichting Hofleveranciers
Particulieren: N. Arkesteijn, R. Brus, A. Mozer-Ebbinge, B. Ninaber van Eyben en enkele bedrijven en personen die hun koninklijke onderscheidingen in bruikleen hebben gegeven
Opening
Tijdens de opening voerden drie sprekers het woord: Michiel de Ligt – directeur van de Stichting Grote Kerk, drs. W.J. Deetman – Burgemeester van Den Haag en Minister-President Mr Dr J.P. Balkenende. Het koperkwintet van de Marinierskapel van de Koninklijke Marine zorgde voor een muzikale bijdrage.
De tentoonstelling werd mede mogelijk gemaakt door:
– Shell Nederland B.V. (hoofdsponsor)
– Gemeente Den Haag
– Mondriaan Stichting
– Rabobank
– Stichting Cultuurfonds van de Bank Nederlandse Gemeenten
– Fonds 1818
– Stichting Casema Cultuurfonds
– Den Haag Marketing & Events
– Koninklijke drukkerij Broese & Peereboom B.V.